ผมร่วงเป็นหย่อม อาจเริ่มจากการสังเกตเห็นบริเวณที่ผมหายไปเป็นวงหรือเป็นหย่อมอย่างชัดเจน จนเกิดคำถามว่าเกิดจากอะไร ผมจะขึ้นใหม่หรือไม่ และควรเริ่มดูแลอย่างไร บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจตั้งแต่อาการ สาเหตุ โอกาสที่ผมจะงอกกลับ ไปจนถึงแนวทางการรักษาที่แพทย์อาจพิจารณาตามลักษณะและความรุนแรงของโรค
ผมร่วงเป็นหย่อม (Alopecia Areata) เป็นโรคผมร่วงชนิดที่ไม่ทำให้เกิดแผลเป็น สามารถเกิดได้ทั้งบริเวณหนังศีรษะและบริเวณอื่นของร่างกายที่มีเส้นขน พบได้ในคนหลายช่วงอายุ และมีระดับความรุนแรงแตกต่างกันในแต่ละคน
บางรายอาจมีผมร่วงเพียงบางส่วน ขณะที่บางรายอาจมีการสูญเสียเส้นผมเป็นบริเวณกว้าง จึงควรประเมินลักษณะของโรคให้ชัดเจน เพื่อแยกจากภาวะผมร่วงชนิดอื่นและพิจารณาแนวทางดูแลต่อไป
ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดโรคนี้ แต่เป็นโรคมีความเกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันที่ผิดปกติ โดยเซลล์ภูมิคุ้มกันเข้าไปรบกวนการทำงานของรูขุมขน ส่งผลให้วงจรการเจริญเติบโตของเส้นผมเปลี่ยนแปลงและเกิดผมร่วงตามมา
อย่างไรก็ตาม โรคนี้ไม่ได้เกิดจากสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งเพียงอย่างเดียว และยังมีปัจจัยหลายด้านที่อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดโรค ไม่ว่าจะเป็น
อัตราการเกิดโรคนี้ พบได้ในผู้ป่วยทุกเพศ ทุกวัย
ประมาณร้อยละ 1 ของประชากร
โรคนี้อาจเกิดเพียงจุดเดียว หรือหลายจุดทั่วบริเวณหนังศีรษะก็ได้ โดยมีลักษณะที่สามารถสังเกตเห็นได้ชัด ดังนี้
มีโอกาสที่ผมจะขึ้นใหม่ได้ และในบางรายอาการอาจดีขึ้นได้เอง แต่ไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่าใครจะหายเองหรือใช้เวลานานเท่าใด บางรายอาจมีหย่อมผมร่วงขยายกว้างขึ้นหรือเกิดบริเวณใหม่ และแม้ผมจะกลับขึ้นมาแล้วก็ยังมีโอกาสกลับเป็นซ้ำได้ จึงควรให้แพทย์ประเมินลักษณะและระดับของโรค เพื่อพิจารณาว่าควรติดตามอาการหรือเริ่มการรักษา
ระหว่างติดตามอาการหรือเข้ารับการรักษา สามารถดูแลเส้นผมและหนังศีรษะเพื่อลดการรบกวนบริเวณที่มีผมร่วง และช่วยให้ใช้ชีวิตประจำวันได้สะดวกขึ้น ดังนี้
การรักษาโรคนี้ ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับทุกคน แพทย์จะพิจารณาจากบริเวณและขนาดของผมร่วง ระยะเวลาที่เป็น อายุ รวมถึงความรุนแรงของโรค โดยผมร่วงเฉพาะจุดกับผมร่วงเป็นบริเวณกว้างอาจใช้แนวทางต่างกัน
การฉีด ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์เข้าไปบริเวณที่ผมร่วง โดยตัวยาจะช่วยลดการทำงานของภูมิคุ้มกันที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคบริเวณนั้น และแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาตำแหน่ง ปริมาณยา และช่วงเวลาในการรักษา
ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์ชนิดทา โดยเฉพาะในผู้ที่ไม่เหมาะกับการฉีดยาหรือในเด็ก การเลือกชนิดและความแรงของยาควรพิจารณาตามอายุ ตำแหน่ง และลักษณะของโรค
ในผู้ที่มีผมร่วงหลายบริเวณหรือมีความรุนแรงมากขึ้น แพทย์อาจพิจารณา ยาที่ออกฤทธิ์ทั่วร่างกาย เช่น ยาคอร์ติโคสเตียรอยด์หรือยาที่ปรับการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน การเลือกใช้ต้องพิจารณาประโยชน์ ความเสี่ยง และติดตามอาการระหว่างการรักษา
โดยใช้ Low Level Laser Therapy (LLLT) หรือพลังงานแสงระดับต่ำบริเวณหนังศีรษะ เพื่อช่วยกระตุ้นการทำงานของรูขุมขนและส่งเสริมให้เส้นผมกลับขึ้นมา โดยแพทย์อาจพิจารณาใช้ร่วมกับการรักษาอื่นตามลักษณะของโรค
เนื่องจากเป็นโรคที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน การรักษาบางชนิดจึงมุ่ง ปรับหรือยับยั้งกระบวนการภูมิคุ้มกันที่เกี่ยวข้องกับโรค เช่น Contact Immunotherapy และยาในกลุ่ม JAK Inhibitors ซึ่งอาจพิจารณาในผู้ที่มีผมร่วงเป็นบริเวณกว้างหรือมีความรุนแรงมากขึ้น โดยต้องเลือกตามข้อบ่งชี้และติดตามระหว่างการรักษา
ในบางรายที่มีปัญหาผมบางหรือผมร่วงในลักษณะอื่นร่วมด้วย แพทย์อาจประเมินแนวทางดูแลเพิ่มเติมผ่าน โปรแกรมรักษา ผมร่วง ผมบาง ศีรษะล้าน ควบคู่กับการติดตามอาการเพื่อให้การดูแลสอดคล้องกับปัญหาเส้นผมที่พบ
โดยทั่วไป แพทย์สามารถประเมินจากการซักประวัติและตรวจร่างกายเป็นหลัก หากลักษณะอาการไม่ชัดเจน หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติม เช่น การขูดขุยเพื่อตรวจหาเชื้อรา การตรวจเลือดหาโรคหรือภาวะที่เกี่ยวข้อง และในบางรายอาจต้องตัดชิ้นเนื้อเพื่อช่วยยืนยันการวินิจฉัย
ภาวะนี้อาจต้องแยกจากโรคบางชนิดที่มีอาการคล้ายกัน เช่น ผมร่วงจากซิฟิลิสระยะที่สอง โรคเชื้อราที่หนังศีรษะ และโรคดึงผมตนเอง โดยแพทย์จะพิจารณาจากลักษณะของเส้นผม หนังศีรษะ ประวัติอาการ และผลตรวจที่จำเป็น
โรคผมร่วงเป็นหย่อมอาจไม่ส่งผลต่อสุขภาพร่างกายโดยตรง แต่สามารถกระทบต่อความมั่นใจและคุณภาพชีวิตได้ การสังเกตอาการและเข้ารับการประเมินตั้งแต่เริ่มพบความผิดปกติ จะช่วยให้ทราบลักษณะและระดับของโรค รวมถึงวางแนวทางดูแลที่เหมาะสม เนื่องจากโรคนี้มีการดำเนินโรคแตกต่างกันในแต่ละคนและมีโอกาสกลับเป็นซ้ำได้
รักษาผมร่วงที่ไหนดี? ที่ BSL Clinic แพทย์จะเริ่มจากการประเมินลักษณะผมร่วงและหนังศีรษะ เพื่อแยกผมร่วงเป็นหย่อมออกจากภาวะผมร่วงชนิดอื่น ก่อนวางแนวทางดูแลตามลักษณะและระดับของปัญหา โดยอาจพิจารณาทั้งการใช้ยาและโปรแกรมฉายแสง Low Level Laser Therapy รวมถึงติดตามการเปลี่ยนแปลงของเส้นผมระหว่างการรักษา เพื่อปรับแนวทางให้สอดคล้องกับการตอบสนองของแต่ละคน
เขียนบทความโดย
นพ. วุฒินันท์ สิทธิผลวนิชกุล (Wutinan Sithipolvanichgul, M.D.)
แพทย์ประจำ BSL Clinic เลขว. 39678
อ้างอิงบทความ: สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งประเทศไทย
นพ. พูลเกียรติ สุชนวณิช หน่วยโรคผิวหนัง ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
โรคผมร่วงเป็นหย่อมไม่ใช่โรคติดต่อ จึงไม่ได้แพร่กระจายจากการใช้หวี หมวก หมอน หรือการอยู่ใกล้คนอื่น สาเหตุหลักไม่ได้มาจากเชื้อราหรือเชื้อโรคที่แพร่จากคนสู่คน แต่เป็นภาวะที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันและปัจจัยภายในร่างกายมากกว่า
ระยะเวลาการรักษาแตกต่างกันในแต่ละคน โดยในหลายกรณีสามารถเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงของเส้นผมใหม่ภายในประมาณ 3–6 เดือน ขึ้นอยู่กับความรุนแรง จำนวนหย่อมที่ผมร่วง ระยะเวลาที่เริ่มเป็น และวิธีการรักษาที่ใช้ บางรายอาจต้องติดตามผลต่อเนื่องเป็นระยะเวลานานกว่านั้น
หากพบผมร่วงเป็นหย่อมอย่างชัดเจน และไม่ดีขึ้นภายในไม่กี่สัปดาห์ หรือพบหลายหย่อมในเวลาใกล้เคียงกัน ควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย แยกจากสาเหตุอื่น เช่น เชื้อรา การดึงผมเองเป็นนิสัย หรือโรคผิวหนังชนิดอื่น รวมถึงประเมินว่ามีภาวะทางร่างกายหรือโรคอื่นร่วมด้วยหรือไม่
ในหลายรายพบว่าเครียดสะสม พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือมีเหตุการณ์กระทบจิตใจรุนแรงในช่วงก่อนเริ่มผมร่วงเป็นหย่อม อาจเป็นหนึ่งในปัจจัยร่วมที่กระตุ้นให้โรคกำเริบหรือร่วงมากขึ้นได้ แม้จะไม่ใช่สาเหตุเดียว การจัดการความเครียด ร่วมกับการดูแลสุขภาพทั่วไปจึงเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลภาพรวมของโรคนี้
แนวทางดูแลตัวเอง เช่น
ใช้แชมพูและผลิตภัณฑ์ดูแลหนังศีรษะที่อ่อนโยน
หลีกเลี่ยงการดึงผม มัดผมแน่น หรือถักแน่นเกินไป
ลดการใช้สารเคมีรุนแรง เช่น การดัด ย้อม ยืดผม ในช่วงที่ผมอ่อนแอ
ดูแลเรื่องการพักผ่อน อาหาร และการจัดการความเครียด
การดูแลเหล่านี้ช่วยเสริมให้การรักษาที่แพทย์วางแผนให้เห็นผลได้ชัดเจนและสม่ำเสมอขึ้น
โรคผมร่วงเป็นหย่อมสามารถพบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ ในเด็กอาจสังเกตจากการมีหย่อมผมร่วงชัดเจนบนหนังศีรษะ โดยผิวหนังเรียบ ไม่มีสะเก็ดลอกมากผิดปกติ หากพ่อแม่หรือผู้ปกครองสังเกตเห็นความผิดปกติเช่นนี้ ควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและเริ่มวางแผนการดูแลตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
แนะนำให้
จดช่วงเวลาที่เริ่มสังเกตเห็นผมร่วงเป็นหย่อม และบริเวณที่เป็น
ถ่ายรูปหนังศีรษะในมุมต่าง ๆ เก็บไว้เปรียบเทียบ
เตรียมข้อมูลโรคประจำตัว ยาที่รับประทานเป็นประจำ และประวัติในครอบครัวว่ามีผมร่วงลักษณะคล้ายกันหรือไม่
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์วิเคราะห์สาเหตุและวางแผนการรักษาได้ละเอียดและเหมาะสมมากขึ้น
ข้อมูลนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้ทั่วไป ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการแพทย์หรือใช้แทนการพบแพทย์ หากมีอาการผิดปกติหรือข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพผิวหรือหนังศีรษะ ควรปรึกษาแพทย์ทุกครั้ง
Call Center : +66993438666
Copyright © 2015 www.bslclinic.com All Rights Reserved.