ริมฝีปากอักเสบ ปากแห้งลอก รู้ทันสาเหตุและวิธีดูแลอย่างถูกต้อง

สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่ การแพ้สารในลิปสติก ลิปบาล์ม ยาสีฟัน น้ำยาบ้วนปาก เล็บและยาทาเล็บ วัสดุอุดฟัน หรืออาหารบางชนิด รวมถึงพฤติกรรมเลียปาก เม้มปากบ่อย ๆ และภาวะผิวแห้งจากโรคภูมิแพ้ผิวหนังหรือสภาพอากาศแห้งจัด

ถ้าริมฝีปากแห้ง ลอก หรือแตกซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน ไม่ควรคิดว่าเป็นเรื่องปกติ เพราะอาจมีปัจจัยกระตุ้น เช่น แพ้ผลิตภัณฑ์บางตัว เลียปากบ่อย หรือมีโรคผิวหนังบางชนิดร่วมอยู่ ควรลองสังเกตและหลีกเลี่ยงสิ่งที่สงสัยก่อน และหากไม่ดีขึ้นควรให้แพทย์ช่วยประเมิน

ไม่จริงค่ะ การเลียปากอาจทำให้รู้สึกชุ่มชื้นชั่วคราว แต่หากทำพฤติกรรมเลียปากต่อไปเรื่อยๆ ในน้ำลายมีเอนไซม์ที่สามารถทำให้ผิวแห้งและระคายเคืองมากขึ้น จะยิ่งทำให้ผิวริมฝีปากอักเสบขึ้นเรื่อยๆ ได้

ควรตรวจสอบส่วนผสมของลิปบาล์ม ให้สงสัยว่าอาจมีสารที่ก่อให้เกิดการแพ้ เช่น menthol, กลิ่นหอม หรือสารกันเสีย หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

เบื้องต้นแนะนำให้หยุดใช้ผลิตภัณฑ์ที่สงสัย และเลือกใช้ลิปบาล์มสูตรอ่อนโยน ไม่มีน้ำหอมหรือสี หากอาการรุนแรงควรตรวจ patch test เพื่อหาสารก่อการแพ้จากแพทย์จะดีกว่า

มุมปากอักเสบจะเห็นเป็นรอยแดง แห้ง หรือแตกเป็นแผลเล็ก ๆ ที่ขอบมุมปากทั้งข้างเดียวหรือสองข้าง บางคนจะเจ็บหรือแสบเวลาอ้าปากกว้าง หรือพูดนาน ๆ หากปล่อยไว้นานอาจเรื้อรังและลอกซ้ำได้บ่อย

เบื้องต้นควรหลีกเลี่ยงการเลียหรือเม้มปาก งดใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีโอกาสระคายเคือง เลือกใช้วาสลีน ขี้ผึ้ง หรือบาล์มที่ไม่มีน้ำหอมและแอลกอฮอล์ ทาบาง ๆ บ่อย ๆ เพื่อช่วยกักเก็บความชุ่มชื้น ดื่มน้ำให้เพียงพอ และระวังไม่แกะหรือดึงหนังริมฝีปากที่ลอกออกแรง ๆ

หากริมฝีปากแดง ลอก แสบ หรือแตกเป็นแผลเรื้อรังต่อเนื่องเกิน 1–2 สัปดาห์ ทั้งที่พยายามหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่สงสัยและดูแลด้วยตนเองแล้ว ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่ชัดเจน และพิจารณาการใช้ยาลดการอักเสบหรือการตรวจเพิ่มเติมตามความเหมาะสม

การตรวจที่ใช้บ่อยคือ patch test โดยจะปิดสารทดสอบมาตรฐานและผลิตภัณฑ์ที่ใช้จริงบนผิวบริเวณหลังหรือแขนช่วงหนึ่ง แล้วดูว่ามีตำแหน่งใดเกิดผื่นหรืออักเสบขึ้นมา ช่วยระบุได้ว่ามีสารใดเป็นตัวกระตุ้นอาการริมฝีปากอักเสบของแต่ละคน